مهندسی کشاورزی - دامپروری

فرمت word : پایان نامه ارشد رشته کشاورزی: مقايسه اثرات پري‌بيوتيك اولئوبیوتيک و پروبیوتیک باکتوسل

گرایش تغذیه دام

با عنوان : مقايسه اثرات پري‌بيوتيك اولئوبیوتيک و پروبیوتیک باکتوسل

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

دانشكده: كشاورزي

گروه آموزشي: علوم دامي

پايان‌نامه تحصيلي جهت اخذ درجه كارشناسي ارشد

رشته : مهندسی کشاورزی – علوم دامی گرايش: تغذیه دام

 عنوان:

مقايسه اثرات پري‌بيوتيك اولئوبیوتيک و پروبیوتیک باکتوسل بر عملکرد رشد و سیستم ایمنی جوجه‌های گوشتی

 استاد راهنما :

سرکار خانم دکتر ملیحه راحتی نویر

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان     صفحه

چکیده 1

فصل اول: کلیات تحقيق

1-1 – اهمیت پرورش طیور 3

1-2- تأثیر تغذیه در پرورش طیور 3

1-3 – اهميت مکمل ها و افزودنی ها در تغذیه و سلامت طیور 4

1-4- اظهار مسئله 4

1-5 – اهداف پژوهش. 8

فصل دوم: مطالعه منابع

2-1- میکروارگانیزم ها 10

2-1-1- فلور میکروبی دستگاه گوارش طیور 12

2-1-2- مدیریت فلور میكروبی. 13

2-2- ترکیبات آنتی بیوتیکی. 14

2-3- آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد. 14

2-4- معرفی جایگزین برای آنتی‌بیوتیک محرک رشد. 16

2-4-1- پروبیوتیك‌ها 16

2-4-1-1 – ویژگی یک پروبیوتیک.. 17

2-4-1-2 – مکانیسم اقدام پروبیوتیک ها 18

2-4-1-3 – باکتری های اسید لاکتیکی به عنوان پروبیوتیک.. 19

2-4-1-4 – تأثیر پروبیوتیک ها در تحریک سیستم ایمنی. 19

2-4-1-5 – عوامل موثر بر قدرت بقاء میکروارگانیزم های پروبیوتیک.. 20

2-4-1-6- انتخاب سویه های مناسب برای فراورده های پروبیوتیکی. 21

2-4-2- پری بيوتیك‌ها 24

2-4-2-1- الیگوساکاریدها 25

2-4-2-1-1- اثرات الیگو ساکاریدها 25

2-4-2-1-2- مکانیسم اقدام الیگو ساکاریدها : 25

2-4-3 – اسید های آلی. 26

2-4-4- مواد معدنی و نمکهای آنها 27

2-4-5- گیاهان آروماتیک (دارویی)، عصاره های گیاهان دارویی و اسانس های روغنی. 27

2-4-5-1- تاریخچه بهره گیری از اسانس های روغنی. 29

2-4-5- 2- نحوه اقدام گیاهان آروماتیک و عصاره های آنها 31

2-5- مطالعه اثرات ترکیبات گیاهی بر سیستم ایمنی طیور 32

2-6 – مطالعه اثرات ترکیبات گیاهی بر عملکرد طیور 33

2-7- مطالعه منابع گیاهان موجود در اولئوبیوتک.. 37

2-7-1- گیاه زنجبیل. 37

2-7-1-1- ترکیب شیمیایی. 37

2-7-1-2- خواص دارویی. 38

2-7-2- فلفل. 38

2-7-2-1- فلفل سبز، قرمز. 38

2-7-2-1-1-ترکیبات شیمیایی. 39

2-7-2-1-2- خواص دارویی. 39

2-7-2- 2- فلفل سیاه 39

2-7-2- 2- 1- ترکیبات شیمیایی. 40

2-7-2- 2- 2- خواص دارویی. 40

2-7-3- زرد چوبه(زعفران هندی) 41

2-7-3- 1- ترکیب شیمیایی. 41

2-7-3- 2- خواص درمانی. 42

2-8- عملکرد سیستم ایمنی. 42

2-8-1- سیستم ایمنی. 42

2-8-1-1- ایمنی ذاتی. 43

2-8-1-1-1- ژنتیک.. 43

2-8-1-1-2- جمعیت میکروبی. 43

2-8-1-1-3- مژه‌های سیستم تنفسی. 43

2-8-1-2- ایمنی اکتسابی. 44

2-8-1-2- 1- ایمنی هومورال. 44

2-8-1-2- 2- ایمنی سلولی. 45

2-8-2- ویژگی های سیستم ایمنی پرندگان. 45

2-8-3- بورس فابریسیوس.. 46

2-8-4- تیموس.. 46

2-8-5- مکانیسم پاسخ ایمنی. 46

2-8-6- آنتی‌بادی. 47

2-8-7- انواع ایمونوگلوبولین. 47

2-8-7-1- ایمونوگلوبولین Y.. 47

2-8-7-2- ایمونوگلوبولین M.. 48

2-8-7- 3- ایمونوگلوبولین A.. 48

2-8-8- ساختمان ایمونوگلوبولینها 48

فصل سوم: مواد و روشها

3-1 – محل انجام آزمایش… 51

3-2 – آماده سازی سالن. 51

3-2-1- برنامه نوری و دما 51

3-2-2- تهویه سالن و رطوبت.. 52

3-2-3- دانخوری و آبخوری. 52

3-2-4- برنامه واکسیناسیون. 52

3-3- توزیع جوجه ها در واحدهای آزمایشی. 53

3-4- تزریق محلول SRBC.. 53

3-5- نمونه‌گیری. 54

3-6- مدیریت دوره پرورش.. 54

3-7- پرندگان و تیمارهای آزمایشی. 55

3-8- آماده سازی مواد مورد آزمایش… 56

3-8-1- اولئوبیوتک.. 56

3-8-2- باکتوسل. 56

3-9- فرموله کردن جیره ها 56

3-10- طرح آماري آزمايش… 59

3-11- فراسنجه هاي مورد مطالعه و روش اندازه گیري آنها 59

3-11-1- صفات اندازه گیري شده براي عملکرد و نحوه محاسبات آنها 59

3-11-1 –1- خوراك مصرفی. 59

3-11-1 –2- ميانگين افزايش وزن هفتگي. 60

3-11-1-3- ضریب تبدیل خوراک: 61

3-11-2- اندازه‌گیری سیستم ایمنی. 61

3-11-2-1 – روش انجام آزمایش HI 61

3-11-2-2- روش انجام آزمایش HA.. 61

3-11-2-3- روش انجام آزمایش HI 62

3-11-2-4- روش انجام آزمايش الايزا 62

3-11-2-5- روش انجام آزمايش SRBC.. 63

فصل چهار: نتایج

4-1- عملكرد 65

4-1-1- خوراک مصرفی. 65

4-1-2- افزایش وزن. 67

4-1-3- ضریب تبدیل غذایی. 69

4-1-4- تلفات کل. 71

4-2- سیستم ایمنی. 73

4-2-1- تیتر آنتی SRBC کل و ایمونوگلوبولینهای M و G در 28 روزگی. 73

4-2-2- تیتر آنتی SRBC کل و ایمونوگلوبولینهای M و G در 42 روزگی. 75

4-2-3- تیتر نیوکاسل و برونشیت.. 78

4-3- مطالعه هزینه غذا جهت یک کیلوگرم افزایش وزن در کل دوره 80

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها

5-1- عملكرد 84

5-1-1- خوراک مصرفی. 84

5-1-2- افزایش وزن. 85

5-1-3- ضریب تبدیل غذایی. 86

5-2- سیستم ایمنی. 87

5-2-1- تیتر آنتی SRBC کل و ایمونوگلوبولینهای G و M در 28 و 42 روزگی. 87

5-2-3- تیتر نیوکاسل و برونشیت.. 88

5-3- نتیجه گیری کلی. 88

5-4- پيشنهادها 89

منابع. 90

چکیده

این مطالعه به مقصود مقایسه تأثير پري‌بيوتيك اولئوبیوتیک و پروبیوتیک باکتوسل بر عملکرد و سیستم ایمنی جوجه­های­گوشتی 360 قطعه جوجه یک روزه از سویه راس 308 در قالب یک طرح کاملاً تصادفی و به صورت فاکتوریل (3×3 ) شامل 9 تيمار، 4 تكرار و 10 پرنده در هر تکرار انجام گردید. تيمارهاي آزمايشي شامل تیمار اول: شاهد، تیمار دوم: 150 میلی­گرم در کیلوگرم الئوبیوتیک، تیمار سوم: 300 میلی­گرم در کیلوگرم الئوبیوتیک، تیمار چهارم: 150 میلی­گرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار پنجم: 300 میلی­گرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار ششم: 150 میلی­گرم در کیلوگرم اولئوبیوتیک + 300 میلی­گرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار هفتم: 300 میلی­گرم در کیلوگرم اولئوبیوتیک + 150 میلی­گرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار هشتم: 150 میلی­گرم در کیلوگرم اولئوبیوتیک + 150 میلی­گرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار نهم: 300 میلی­گرم در کیلوگرم اولئوبیوتیک + 300 میلی­گرم در کیلوگرم باکتوسل در جیره مصرفی جوجه­های گوشتی بود. تجزیه و تحلیل داده­ها با بهره گیری از نرم افزار SAS و واکاوی واریانس داده­ها با بهره گیری از رویه ANOVA و مقایسه میانگین­ها با بهره گیری از آزمون دانکن و در سطح 05/0 انجام گردید. نتایج نشان داد که مصرف خوراک، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در دوره­های مختلف پرورش تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفت (05/0P<). همچنین در طی دو دوره (28 و42 روزگی) میانگین تیتر آنتی­بادی علیه گلبول قرمز گوسفند (SRBC) و ایمونوگلوبولینG وM در تیمار­های آزمایشی اختلاف معنی­داری ایجاد نمود (05/0P<). میانگین تیتر آنتی­بادی علیه ویروس واکسن نیوکاسل در مرحله اول دارای اختلاف معنی داری بود (05/0P<) اما در مرحله دوم اختلاف معنی­داری نظاره نگردید (05/0<P). میانگین تیتر آنتی­بادی علیه ویروس واکسن برونشیت در روز 42 دارای اختلاف معني­داری نبود (05/0<P).

واژه­های کلیدی: الئوبیوتیک، باکتوسل، جوجه‌های گوشتی، سیستم ایمنی، عملکرد

1-1 – اهمیت پرورش طیور

امروزه يكي از بزرگترين دغدغه ها و نگراني ها از لحاظ سياست گذاران و برنامه ريزان، تأمين نياز هاي غذایی جامعه مي باشد بطوریکه در تأمين مواد غذايي نه تنها به كميت بلكه به كيفيت آن نيز بايد توجه گردد (پوررضا و همکاران، 1386).

مواد غذايي پروتئين دار در تغذيه بشر از اهميت زيادي برخوردار مي باشد و در اين ميان صنعت مرغداري از شرايط و جايگاه ممتازي برخوردار می باشد. زيرا از يك سو به لحاظ اقتصادي توليد آن بسيار مقرون به صرفه می باشد و از سوي ديگر به سرمایه قابل توجهي نياز نداشته و در فضايي محدود امکان پذیر می باشد. گوشت مرغ از نظر تناسب اسيدآمينه نسبت به گوشت بسياري از حيوانات برتري داشته و سالم تر   مي باشد، از لحاظ محتوای پروتئين و چربي گوشت مرغ بترتیب بیشترین و کمترین مقدار را پس از گوشت ماهي در بين انواع گوشت هاي مورد مصرف دارا مي باشد. ميزان كلسترول گوشت مرغ بسيار پايين بوده و بيماري هاي مشترك بين بشر و طيور در مقايسه با نشخوار كنندگان كم مي باشد . ميزان مصرف گوشت مرغ در كشور هاي مختلف متفاوت بوده و كشورهاي پرو، آرژانتين و ژاپن با مصرف سرانه بيش از بيست كيلوگرم به ترتيب در رتبه هاي اول تا سوم قرار دارند. در اين ميان ايران با مصرف سرانه 12 كيلوگرم در رتبه هفتاد و هشتم جهان می باشد (پوررضا و همکاران، 1386).

1-2- تأثیر تغذیه در پرورش طیور

حدود 70 درصد هزینه توليد جوجه گوشتي مربوط به بخش تغذيه مي باشد، تحقيقات زيادي در جهت بكارگيري هر چه بهتر خوراك توسط حيوان و كم كردن هزينه هاي مربوط به اين بخش انجام شده می باشد. جيره در تغذيه جوجه ها ي گوشتي به دو بخش مواد مغذي و مواد افزودني تقسيم مي گردد. در کشور های در حال توسعه، نگرانی عمده در مورد کمبود مواد غذایی مانند گوشت و تخم مرغ نمی باشد بلکه امنیت غذایی و سلامت آن مهم می باشد. نگرانی در مورد گیاهان و حیوانات دستکاری شده از نقطه نظر ژنتیکی در اروپا به سرعت در حال افزایش می باشد به طوریکه بهره گیری آنها در سبد غذایی افراد مجاز نمی باشد. بهر حال، بسیاری از گونه های گیاهی اصلاح نژاد شده از قبیل ذرت و کنجاله سویا به عنوان خوراک در جیره های ماکیان و دیگر حیوانات در بسیاری از کشور ها بهره گیری می گردد ( لیسون و سامرز، 2008)[1].

1-3 – اهميت مکمل ها و افزودنی ها در تغذیه و سلامت طیور

با در نظر گرفتن رشد جمعيت جهان و كاهش سطح زمينهاي زير كشت محصولات مورد بهره گیری خوراك طيور، بهره گیری از مكمل های غذایی در تغذيه طيور به عنوان يك راه حل در بكارگيري هر چه بهتر خوراك مد نظر قرار گرفته می باشد. مكمل ها، موادي هستند كه به ميزان خيلي كم در جيره بكار مي طریقه. از اين تركيب ها مي توان ازطریق تأمين مواد مغذي كم نياز به مقصود افزایش بازده بهره گیری از خوراك و همچنين سلامت طيور بهره جست. آنتي بيوتيكهای محرك رشد يكي از اين مكمل ها مي باشند (آیدین و همکاران، 2008).

1-4- اظهار مسئله

در مراکز پرورشی بزرگ طیور ، پرندگان با شرایط استرس زا ، معضلات مربوط به بیماری و وخیم بودن شرایط زیست محیطی رو به رو هستند که این امر سبب زیان های اقتصادی زیادی به صاحبان مراکز پرورشی طیور گردیده می باشد (لوفول کبیر،2009)[2]. با در نظر داشتن حجم وسيع سرمايه گذاري ها در اين بخش و صنايعي كه در اين بخش فعاليت مي كنند و همچنين با اذعان به تأثیر و اهميتي كه اين صنعت در تغذيه بشر داشته ، طيور و پرورش آن از اهميت ويژه اي برخوردار شده می باشد ( ليسون و سامرز ، 2008   )[3].

در شرایط طبیعی پرورش ، فلور میکروبی دستگاه گوارش ، که در ایجاد مقاومت به عوامل بیماریزا تأثیر مهمی دارد از والدین و محیط به جوجه منتقل می گردد . اما در سیستم صنعتی پرورش طیور ، محیط تمیز جوجه کشی و جدا سازی جوجه ها از والدین که امری اجتناب ناپذیر نیز می باشد ، تشکیل فلور میکروبی دستگاه گوارش را در جوجه ها به تاَخیر می اندازد و به همین علت جوجه ها نسبت به باکتری های بیماریزا بسیار حساس هستند (افشارمازندران و کیایی ، 1380) .

در سيستم‌های پرورشی جدید، جوجه‌هاي تازه از تخم درآمده تماسي با فضولات مادري نداشته و بنابراين آنتي‌ژن‌هاي مادري را جهت توسعه سيستم ايمني دريافت نمي‌كنند (فولر،1989)[4]. از سویی دیگر در صنعت پرورش طیور به مقصود دستیابی به میزان بالای بازده اقتصادی ، پرندگان در سیستم های پرورشی متراکم و در گله های با جمعیت بالا پرورش می یابند و در معرض عوامل استرس زای مختلفی قرار می گیرند که مانند این عوامل می توان به حمل و نقل از کارخانه جوجه کشی به واحدهای پرورشی ، تراکم بالای جمعیت گله ، واکسیناسیون ، تغییرات درجه حرارت ، تولک بردن و عوامل دیگر تصریح نمود . این عوامل نیز موجب برهم زدن تعادل فلور روده و در نتیجه تضعیف سیستم ایمنی بدن پرنده و کاهش عملکرد رشد حیوان می گردند (فرخوی و نیک نفس،1375). در چنین شرایطی برای غلبه بر این عوامل، از مواد ضد میکروبی مانند آنتی بیوتیک ها بهره گیری می گردد (معافی و یزدی،1378).

آنتي‌بيوتيك‌ها گروهی از محرک‌های رشد می‌باشند که براي يك بازه زماني بخصوص تجويز مي‌شوند. بهره گیری از این مواد به مقصود کنترل بیماری‌ها و محرك رشد باعث بهبود رشد و بازدهی خوراك مي‌شوند (والدروپ و همکاران،2003)[5]. مكانيسم اقدام آنتي‌بيوتيك‌ها، ممانعت از استقرار و رشد برخي گونه‌هاي باكتريايي مضر می باشد، چرا كه اين گونه‌ها یا توكسين‌ توليد می‌كنند و يا براي مواد مغذي قابل دسترس با ميزبان رقابت مي‌كنند. با در نظر داشتن گسترش مصرف این مواد توسط پرورش دهندگان و متأسفانه ايجاد مقاومت‌های باكتريايي و وجود باقيمانده‌هاي آنتي‌بيوتيكي در محصولات طيور مانند گوشت، بهره گیری از آن‌ها در صنعت مرغداري و دامداری بسیار محدود گردیده و یا حتی‌المقدور تحت شرایط و ضوابط خاصی مصرف می‌گردند. بنابراين پرورش دهندگان به دنبال شناسايي و جایگزینی افزودنی‌هاي خوراكي جديدی می‌باشند تا بتوانند مشكلات ناشي از آنتي‌بيوتيك‌ها را كاهش دهند (فریتز و والدروپ، 2003 [6]، آید و همکاران، 2004[7]).

امروزه تحقیقات زیادی در ارتباط با اثرات افزودنی های جایگزین شونده با منشاء طبیعی به جای آنتی بیوتیک ها در جیره جوجه های گوشتی انجام می شود (البیتاوی و همکاران، 2010)[8]. تركيبات متعددي مانند آنزيمها، اسيد هاي آلي، پروبيوتيك ها، پري بيوتيك ها و گیاهان دارویی به مقصود بهبود سرعت رشد و يا سلامتي پرندگان مورد بهره گیری قرار گرفته اند (پاترسون و بورخلدر، 2003)[9].

دستکاری میکروب های روده از طریق بهره گیری از پری بیوتیک ها و پروبیوتیک ها سبب افزایش قابلیت هضم مواد مغذی ،مقاومت به بیماری و سلامتی دام و طیور می گردد. ترکیب جمیت میکروبی مطلوب روده و دفع عوامل بیماری زا به عنوان عوامل مهم بر عملکرد، سلامتی و رشد تشخیص داده شده اند(زارع شحنه و همکاران، 1386).

پری‌بیوتیک‌ها مانند ترکیبات غیر زنده افزودنی اند و در دسته مواد مغذی قرار نمی گیرند. از این ترکیبات برای تغییر و تعادل جمعیت میکروبی، افزایش رشد باکتری های مفید و ایجاد محیط روده ای سالم جهت جذب بهتر و بیشتر مواد مغذی بهره گیری می گردد (زارع شحنه و همکاران، 1386).

پری‌بیوتیک‌ها شامل موادی هستند که پروبیوتیک ها می توانند از آنها بهره گیری کنند و اثر مکملی و همپوشانی در صورت مساعد بودن تمام شرایط اعمال کنند (فولر ،1989). بوسیله آنزیم‌های دستگاه گوارش هضم نمی‌شوند و پس در روده کوچک جذب نمی‌شوند، به گونه انتخابی باعث افزایش یک یا تعداد محدودی از باکتری‌های مفید می شوند، میکروفلورهای روده‌ و فعالیت آن ها را به سود میزبان تغییر می‌دهند (جیبسون و رابرفروید، 1995 )[10] و همچنین سبب تقویت سیستم ایمنی مخاطی روده‌ای و سیستم ایمنی عمومی می شوند. اما اغلب تاُثیر پری بیوتیک ها بر سلامتی میزبان ، غیرمستقیم و از طریق متابولیت هایی می باشد که به وسیله میکروفلور روده که پری بیوتیک ها را برای متابولیسم خود بهره گیری می کنند ، تولید می گردد که بعضی از این متابولیت ها شامل اسیدهای چرب کوتاه زنجیر لاکتات ، پلی آمین ها و باکتریوسین ها می باشد(پترسون و بورخولدر، 2003)[11].

رایج‌ترین پری‌بیوتیک‌ها فرآورده‌های فروکتو الیگوساکاریدی مانند الیگوفروکتوز و اینولین هستند و از دیگر پری‌بیوتیک‌ها می‌توان به مانان الیگوساکاریدها، ترانس- گالاکتوالیگوساکاریدها، گلوکوالیگوساکاریدها، گلیکوالیگوساکاریدها، لاکتولوز، لاستیتول، مالتوالیگوساکاریدها، زایلوالیگوساکاریدها، استاکیوز و رافینوز تصریح نمود(جیبسون و رابرفروید، 1995 ).

پروبيوتيك‌ها میکروارگانیزم‌های زنده‌ای هستند كه به تثبيت فلور ميكروبي روده به نفع حیوان میزبان كمك كرده و بر ضد ميكروارگانيسم‌های بيماري‌زا اقدام مي كنند (گرین و ساینسبرگ، 2001[12]، شین، 2001)[13]. مكمل‌های پروبيوتيكی به خصوص گونه‌هاي لاكتوباسيلوس[14] اثر مفيدي به لحاظ ایجاد مقاومت در برابر عوامل بيماري‌زا نظير اشریشياكلي[15] (جین و همکارن، 1998)[16]، سالمونلا[17] (پاسکال و همکاران، 1999)[18]، كامپيلوباكتر[19] و ايمريا آسرولينا (دالول و همکاران، 2003)[20] دارند.

مكانيسم پروبيوتيك‌ها در ممانعت از استقرار پاتوژن‌ها شامل رقابت براي مواد مغذي، توليد تركيبات و شرايط ضد ميكروبي (اسيد چرب فرار)، باكتريوسين و كاهش PH ، رقابت براي جايگاه‌هاي جذب اپيتليوم روده و تحريك سيستم ايمني می باشد (رولف، 2000)[21]. شاید بتوان مهم ترین ویژگی پروپیوتیک ها را در این دانست که ضمن کاهش بیماری و بهبود ضریب تبدیل غذایی در دام و طیور ، هیچ گونه باقیمانده بافتی نداشته و بر خلاف پادزیست ها (آنتی بیوتیک ها ) مقاومت میکروبی ایجاد نمی کنند (میاحی و لوایی منفرد،1387).

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

معمولاُ فراورده های مختلف پروپیوتیکی نتایج یکنواختی نشان نمی دهند و پژوهش درمورد کاربرد این فراورده ها و تعیین سطح مطلوب آنها در تغذیه دام و طیور ادامه دارد (زارع شحنه و همکاران،1386).

تجربه چند دهه اخیر نشان داده که داروهای شیمیایی با تمام کارآیی، اثرات نامطلوب فراوانی به همراه دارند و کمتر ماده خالصی هست که داراي اثرات سوء نباشد. پیش روی مواد موثر موجود در گیاهان دارویی به دلیل همراه بودن با مواد دیگر پیوسته از یک حالت تعادل بیولوژیک برخوردارند. پس در بدن انباشته نشده و اثرات جانبی به بار نمی‌آورند و از این رو امتیاز و برتري قابل توجهی نسبت به داروهاي شیمیایی دارند. هم چنين ثابت شده می باشد كه برخي از اسانس‌هاي گياهي داراي اثرات آنتي‌سپتيك و ضدميكروبي (کووان، 1999)[22] و اثرات بيولوژيكي و فارماكولوژيكي متعددي هستند. گزارش شده می باشد بهره گیری از گیاهان دارویی و اسانس هاي آنها بر ترکیب و فلور دستگاه گوارش جوجه هاي گوشتی اثر دارد، سیستم ایمنی را تقویت نموده و کلسترول خون را کاهش میدهد و درنتیجه عملکرد جوجه هاي گوشتی را بهبود می بخشد(ریتز و همکاران، 1995)[23].

ادویه ها از گیاهان معطر تولید و از زمان های باستان نه تنها به عنوان طعم دهنده و نگهدارنده در مواد غذایی بلکه به عنوان دارو برای درمان بیماران بهره گیری می شده اند. این مواد مدت ذخیره و نگهداری مواد غذایی را با به تاخیر انداختن اکسیداسیون چربی ها، از طریق فعالیت آنتی اکسیدانی یا با کنترل رشد میکروارگانیسم ها از طریق خواص باکتریواستاتیکی[24] و باکتریوسیدی افزایش می دهند (پرويزآبرومند و همکاران، 1389). ادویه ها و اسانس های روغنی حاصل از آن ها، به دلیل بهره گیری در درمان بسیاری از بیماری ها برای قرن های متمادی، همچنین سمیت کم و عوارض جانبی نادر به عنوان یک ماده سالم و کم خطر تلقی می شوند (شان و همکاران، 2007). امکان سمی بودن و اثرات جانبی منفی افزودنی های سنتتیک، افزایش مقاومت میکروبی میکروب های پاتوژنیک در برابر آنتی بیوتیک ها، همچنین افزایش تقاضای مصرف کنندگان برای غذا های طبیعی تر، موجب شده می باشد که مردم تمایل کمتری نسبت به بهره گیری از مواد سنتزی پیدا کنند و در نتیجه زمینه تحقیقات گسترده ای برای جایگزین کردن آن ها با مواد طبیعی فراهم گردد. در این بین مواد طبیعی بدست آمده از گیاهان به عنوان منابع امید بخشی در جهت جایگزینی با مواد سنتزی به شمار می آیند که در این ارتباط گیاهان معطر(آروماتیک) دارای ترکیبات بسیار موثری هستند (سینگ و همکاران، 2004)[25].

1-5 – اهداف پژوهش

  • مطالعه سطوح متفاوت پري‌بيوتيك اولئوبیوتیک و پروبيوتيك باکتوسل و یا بهره گیری توام از آنها بر عملكرد رشد و سیستم ایمنی جوجه‌هاي گوشتي
  • یافتن بهترین سطح از اولئوبیوتیک و باکتوسل و یا ترکیبی از این دو در تغذیه جوجه های گوشتی جهت بهبود عملکرد رشد و سیستم ایمنی
  • میکروارگانیزم هادر اکثر موارد میکروارگانیزم ها موجودات مضر و زیانباری تصور می شوند. دلیل این امر یکسان در نظر گرفتن دو اصطلاح باکتری[1] و جرم[2] می باشد. چنین تصوری نمی تواند صحیح باشد زیرا که تعداد باکتری های غیر بیماری زا به مراتب بیشتر از بیماری زا هستند. بسیاری از گونه ها ی غیر بیماری زا نه تنها مفید هستند ، بلکه برای ادامه حیات بر روی کره زمین لازم و ضروری اند. مانند مثال های بارز چنین باکتری های سودمند و ضروری می توان به باکتری های موجود در دستگاه گوارش حیوانات تصریح نمود (پوررضا،1378).به گونه کلی میکروارگانیزم های دستگاه گوارش طیور تأثیر مهمی در تولیدات آنها داشته و علاوه بر آن تاثیرات مثبت و مستقیمی بر تشکیل و جذب ویتامین ها دارند. همچنین این میکروارگانیزم ها اقدام طرفداری از بدن پیش روی عفونت ها را به عهده دارند. در حال حاضر توجه متخصصین علم تغذیه به دستگاه گوارش ، فیزیولوژی هضم و جذب مواد و ایجاد تغییرات تغذیه ای در لوله گوارش به مقصود بهبود عملکرد طیور معطوف گردیده می باشد. به همین جهت کوشش شده می باشد که با شناخت بیشتر دستگاه گوارش به خصوص روده و اجزای تشکیل دهنده آن مانند میکروارگانیزم ها که ارتباط مستقیم و متقابل با پرنده دارند به بهبود رشد و سلامتی حیوان کمک گردد. به بیانی دیگر هدف دانشمندان از به کار گیری محصولات زنده میکروبی تاثیر آن بر روی فعالیت میکروب های دستگاه گوارشی از طریق تثبیت میکروب های مطلوب و جلوگیری از تجمع باکتری های مضر و به دنبال آن کمک به حفظ سلامت می باشد. این میکروارگانیزم ها تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند : تنش های محیطی ، نوع جیره ، داروها ، سموم شیمیایی و هم چنین شرایط آب و هوایی بر رشد میکروفلورای روده تاثیر می گذارند (فولر،1992) .اما بایستی توجه داشت که عامل اصلی برای حفظ تعادل فلور میکروبی دستگاه گوارش تاثیرات متقابل باکتریایی می باشد. این فلور ، اکوسیستمی را در میزبان خود پدید می آورد که از اجزای زیر تشکیل شده می باشد:

    الف- اجزای زنده: مانند میکروب های بومی ، میکروب های موقت و سلول های پوششی دستگاه گوارشی.

    ب- اجزای غیر زنده: که از جیره غذایی نشات گرفته و یا موادی هستند که در طول روده کوچک هضم نشده اند.

    ج- اجزای موجود در بزاق و ترشحات معده ، لوزالمعده ، ترشحات کبدی و روده ای مانند : آنزیم ها، هورمونها، موکوس­ها[3]، نمک های صفراوی، اوره، ایمونوگلوبولین ها[4]، پپتیدها[5] و احتمالاً بسیاری از اجزای ناشناخته دیگر. تمامی این اجزاء بر هم تاثیر متقابل داشته ، که نتایج حاصل از آنها با بقای حیوان و حفظ کامل سلامتی دام سازگاری دارد(گودینگ،1997)[6].

    میکروفلورای موجود در دستگاه گوارش حیوانات را می توان به چند دسته تقسیم نمود:

    دسته اول، میکروب های مفید که در سطح روده تجمع کرده و با حیوان میزبان ارتباط هم زیستی دارند.

    دسته دوم، میکروبهای نامطلوب که بالقوه خاصیت بیماری زایی دارند (گودینگ،1997وفولر،1992).

    در شرایط معمولی ارگانیزم های مفید از نطر جمعیتی غالب هستند، که وجود آنها برای اعمال فیزیولوژیک حیوان مانند کمک به هضم مواد غذایی و رقابت با عوامل بیماری زا ضروری می باشد. به همین دلیل حیواناتی که در محیطی عاری از میکروب پرورش یافته اند، به دلیل عدم توسعه کامل اعضای مرتبط با سیستم ایمنی (مانند روده) دارای سیستم ایمنی ضعیف تری بوده و در نتیجه استعداد ابتلا به عفونت های باکتریایی بیشتری دارند (پوررضا،1378).

    اجزای خوراک مصرفی نیز در وضعیت فلور میکروبی روده اثر گذاشته و در نتیجه هضم غذا را تحت تاثیر قرار می دهند. از آنجا که جمعیت میکروبی روده کوچک و بزرگ به ترتیب به 109و1011 میکروارگانیزم در هر گرم محتویات آن برآورد شده می باشد و بی تردید چنین تراکم شگفت­انگیزی که از لحاظ متابولیسمی نیز فعالند، نه تنها در قابلیت هضم و جذب دستگاه گوارش موثرند ، بلکه بر سلامتی نسبی میزبان و توانایی او در جهت تسریع رشد نیز تاثیر گذار خواهند بود.

    با در نظر داشتن مطالب ذکر گردیده، تأثیر اجزای سازنده جیره و غلظت مواد مغذی آن بر میکروفلور دستگاه گوارش مهم بوده و پس تهیه کنندگان خوراک طیور در آینده برای میزبان تاثیری که اجزای جیره ها یا غلظت آنها بر توزیع و تراکم گونه های میکروبی دارند اهمیت ویژه ای خواهند گردید (فولر،1992).

    2-1-1- فلور میکروبی دستگاه گوارش طیور

    شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

    دستگاه گوارش جوجه تازه تفریخ شده سالم ، معمولاُ استریل و عاری از هرگونه باکتری می باشد. اندکی پس از خروج از تخم در پرنده های جوان به گونه طبیعی یک میکروفلورای روده ای بالغ از طریق تماس با مواد دفعی پرنده های بالغ ایجاد می گردد. در پرنده های مدفوع خوار مثل مرغ خانگی ، انتقال باکتری ها از مادر به جوجه به گونه خیلی موثری صورت گرفته که به حیوان اجازه تشکیل یک فلور محافظت کننده در دو روز نخست پس از خروج از تخم را می دهد. اما در حیوانات دیگر مثل موش صحرایی و توله سگ ، تکثیر میکروارگانیزم ها در دستگاه گوارش به مدت زمان بیشتری نیاز دارد ، زیرا آنها در زمان تولد فعالیت کمی برای تماس با مادرانشان داشته و در لانه های تمیز نگهداری می شوند. در پرورش طیور به روش مدرن جوجه های تفریخ شده با مادرانشان تماس ندارند، لذا تشکیل جمعیت میکروبی دستگاه گوارش و روده آنها به کندی انجام می پذیرد. این پرنده ها معمولاُ فلور میکروبی را از طریق خوراک یا آب به دست می آورند(یومش چاندر،1990)[7].

    جوجه ها در معرض باکتری های محیط ، تراکم میکروبی بسیار مشابهی با تراکم پرندگان بالغ در 3 روز اول زندگی در دستگاه گوارش را به دست می آورند. با این تفاصیل فلور اولیه بسیار ساده بوده و تغییر در پیچیدگی آن به خصوص تکثیر باکتری های غیر هوازی اختیاری چندین هفته طول می کشد، زیرا این میکروارگانیزم ها در محیطی که جوجه ها بلافاصله بعد از تولد در آن قرار می گیرند، نادر هستند.

    به دلیل اختلاف در میزان اسیدیته، شرایط بی هوازی و نیز سرعت عبور مواد غذایی در قسمت های مختلف دستگاه گوارشی، جمعیت میکروبی آنها با یکدیگر متفاوت می باشد. باکتری های اشرشیا کلی و انتروکوکوس ها[8]، میکروارگانیزم هایی هستند که در روده جوجه های تازه از تخم تفریخ شده بر دیگر میکروارگانیزم ها برتری دارند. بعد از گذشت 5 روز از تفریخ جوجه ها، لاکتوباسیلوس ها جمعیت غالب میکروبی چینه دان هستند. در حالی که برای غالب شدن لاکتوباسیلوس ها در روده کوچک بیش از 2 هفته زمان نیاز می باشد(سالانیترو،1974)[9].

    همانند بخش های فوفانی دستگاه گوارش، جمعیت میکروبی غالب در روده کور جوجه های یکروزه، انتروکوکوس ها و باکتری های کلی فرم هستند. این باکتری های بی هوازی مطلق، به سرعت به دستگاه گوارش هجوم برده و پس از دو هفته از لحاظ تعداد بر سایر میکروارگانیزم ها برتری یافته و این برتری تا سن 4 هفتگی ادامه می یابد. از این زمان به بعد خانواده های بیفیدوباکتریوم­ها[10]، باکتروئیدها[11]، پیتواسترپتوکوکوس­ها[12] و کلستریدیوم­ها[13] بر دیگر میکروارگانیزم های دستگاه گوارش غلبه پیدا می کنند (سالانیترو،1974 و جین،1998).

    اما به گونه کلی لاکتوباسیلوس ها به دلیل مقاومت به اسیدیته پایین، لیزوزوم های دستگاه گوارش، نمک های صفراوی و درجه حرارت های بالا(50-40 درجه سانتیگراد) به همراه بیفیدوباکتریوم ها[14] و گونه های باکتروئیدها بیش از 90 درصد از فلور میکروبی دستگاه گوارش طیور را تشکیل می دهند(گودینگ، 1997)[15].

    2-1-2- مدیریت فلور میكروبی

    جمعیت میکروبی دستگاه گوارش می‌تواند توسط عوامل متعددی نظیر آنتی‌بیوتیك‌های محرک رشد، پروبیوتیك‌ها،پری­بیوتیک‌ها،آنزیم‌ها، اسیدهاي آلي، مواد ریزمغذی، روغن‌های ضروری، اولیگوساکاریدها[16]، باکتریوفاژها، واکسن‌ها و افزودنی‌های گیاهی كنترل گردد. بهره گیری از آنتی‌بیوتیک‌ها در تغذیه طیور ممکن می باشد به دلیل ایجاد گونه‌های مقاوم باکتری‌ها برای حفظ سلامت بشر مضر باشد. ابقای بیش از حد مجاز عوامل ضدمیکروبی در فرآورده‌های حیوانی که نشانه مصرف نامناسب آنها توسط تولیدکنندگان می‌باشد، به افزایش جمعیت گونه‌های مقاوم باکتری‌ها در بشر منجر می گردد. پس می‌توان بر حسب شرایط موجود از سایر ترکیبات محرک رشد به عنوان جایگزین‌های مناسبی برای آنتی‌بیوتیک‌ها بهره گیری نمود. مهمترین مزیت چنین افزودنی‌هایی این می باشد که ابقای ناخواسته آنتی‌بيوتیک‌ها را در محصولات حیوانی حذف می‌نمایند. با این حال تفاوت‌هایی در نحوه فعالیت آنتی‌بیوتیک‌ها و جایگزین‌های آنها هست. برای مثال آنتی‌بیوتیك‌ها بار‌ میكروبی دستگاه گوارش را كاهش می‌دهند در حالیكه پروبیوتیك‌ها آن را افزایش می‌دهند(تایلور، 2001)[17].

    به هر حال بدون در نظر گرفتن جانشین مناسبی برای آنتی‌بیوتیک‌ها، اندیشیدن به حذف کامل آنتی‌بیوتیک‌ها در صنعت پرورش طیور مشکل می باشد، زیرا که تأثیر شدیدی بر تأمین خوراک کشورهای فقیر خواهد داشت. FAO[18] پیش بینی کرده می باشد که عدم بهره گیری از آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد در تغذیه حیوانات سبب می گردد تا دسترسی به پروتئین حیوانی در سرتا سر جهان به میزان 30 درصد کاهش یابد. این امر مطمئناً به ایجاد سوء ‌تغذیه در کشورهای ضعیف و حتی پیشرفته منتهی می گردد (تایلور، 2001

تعداد صفحه :121