ن میوه دو دیواره غلاف بطور یکسان خشک نمی شوند و همین امر سبب می شود که غلاف ها شکفته شوند و بذر یا بذر های داخل آنها بیرون ریخته شوند. غلاف های لوبیا معمولی به صورت کشیده و حاوی یک یا چند دانه به شکل قلوه ای هستند. در هر غلاف تعداد 4 تا 12 عدد لوبیا موجود است، دانه لوبیا در خاک ازنظر جوانه زنی برون خاکی یا اپی جیل10 می باشد. یعنی در موقع خارج شدن جوانه از خاک، ابتدا محور زیر لپه کمی خمیده شده و سپس با حالت قائم از خاک بیرون آمده و لپه ها با این حرکت فنر مانند محور زیر لپه به بالای سطح خاک فرستاده می شوند(مجنون حسینی، 1387؛ بادیون11، 2001)
رشد و نمو لوبیا به 2 مرحله رویشی و زایشی تقسیم می شود. مراحل رشد رویشی(V)12 بر اساس تعداد گره بر روی ساقه اصلی، شامل گره برگ اولیه است در حالی که مراحل رشد زایشی(R)13 علاوه بر گره ها بر اساس خصوصیات غلاف و دانه نیز می باشد(کوچکی، 1383). دوره رشد رویشی در لوبیا ها 75 تا 120 روز به طول می انجامد که از سبز شدن گیاهچه، تشکیل برگ های حقیقی، تشکیل ساقه و جوانه های جانبی رویشی تشکیل شده است. در طول دوره تمایز اندام های زایشی، برگ های حقیقی بیشتری تشکیل می شوند، ساقه های جانبی تولید شاخه های زاینده می کنند و بالاخره غنچه ها و گل ها تشکیل خواهند شد. این دوره بین 2 تا 4 هفته در زودرس ترین ارقام لوبیا به طول می انجامد، در حالی که ارقام دیررس ممکن است به 2 تا 5/2 ماه برسد(مجنون حسینی، 1387). براین اساس مراحل رشد رویشی و زایشی در جداول(2-1) (2-2) به صورت زیر است(لبارون14، 1979).
جدول2-1- مراحل رشد رویشی لوبیا
مراحل رشد زایشی
عنوان مرحله
توضیحات
R1
اوایل گلدهی
یک گل باز شده در هر بوته وجود دارد
R2
اواسط گلدهی
50 درصد گلها باز شده اند
R3
اوایل تشکیل غلاف
یک غلاف به حداکثر طول خود رسیده
R4
اواسط تشکیل غلاف
50 درصد غلاف ها به حداکثر طول خود رسیده اند
R5
اوایل پر شدن دانه
یک غلاف با دانه های کاملاً رشد کرده مشاهده می شود
R6
اواسط پرشدن دانه
50 درصد غلاف ها با دانه های کاملاً رشد کرده مشاهده می شود
R7
رسیدگی فیزیولوژیک
یک غلاف از رنگ سبز به رنگ زرد تغییر رنگ داده است
R8
رسیدگی برداشت
80 درصد غلاف ها تغییر رنگ داده اند
مراحل رشد رویشی
عنوان مرحله
توضیحات
VE
بدون گره
محور زیر لپه، لپه ها را از خاک خارج می کند
VC
اولین گره
دو لپه بذر در بالای سطح خاک در گره اول قابل مشاهده هستند
222222222
دومین گره
دو برگ اولیه لوبیا (قلبی شکل) مشاهده می شود
V1
سومین گره
اولین سه برگچه ای در گره سوم ساقه ظاهر شده اما کاملاً باز نشده
V2
چهارمین گره
دومین سه برگچه ای در گره چهارم ساقه ظاهر شده اما کاملاً باز نشده
V3
پنجمین گره
سومین سه برگچه ای در گره پنجم ساقه ظاهر شده اما کاملاً باز نشده
Vn
nامین گره
n گره روی ساقه اصلی دارای خوشه های گل که هنوز قابل رویت نیستند باز شده
جدول 2-2- مراحل رشد زایشی لوبیا
2-5- نیازهای اقلیمی لوبیا
این گیاه در مناطق نیمه حاره آمریکای مرکزی منشأ گرفته و به ارتفاعات بالا(762 تا 8/1828 متر بالاتر از سطح دریا) متعلق است(کوچکی، 1383). این گیاه را می توان از ارتفاع صفر تا 2000 متری از سطح دریا کشت نمود. کشت لوبیا در مناطق گرمسیر و پر باران مناسب نبوده ولی در مناطق معتدل و گرمسیر با مقدار بارندگی متوسط1500 تا 2000 میلیمتر می توان به کشت آن اقدام کرد(مجنون حسینی،1387). در مناطق مرطوب تر در مقایسه با مناطق خشک تر که دارای عرض جغرافیایی و ارتفاع مشابهی هستند گلدهی و رسیدگی دیرتر حادث می شود. نور خورشید برای نمو گیاه ضروری است و سایه اندازی باعث کوتولگی و کاهش عملکرد می شود(کوچکی، 1383). تاریخ کاشت لوبیا بسته به نقاط و اقلیمهای مختلف تفاوت خواهد داشت. به طور کلی دمای خاک نباید کمتر از 10 درجه سانتیگراد باشد، زیرا حداقل دما برای جوانه زدن و رویش بذر لوبیا 12 تا 14 درجه سانتیگراد است. در مناطق جنوبی(گرم) کشور از اواخر فروردین ماه و در مناطق معتدل و سردسیر اواخر اردیبهشت تا خرداد ماه به کشت لوبیا می توان اقدام نمود. کاشت دیرتر لوبیا ممکن است سبب ریزش گلهای آن شود. البته چون لوبیا در دوره رشد و نمو خود به مقدار معینی حرارت(1500 تا 3000 کالری) احتیاج دارد در مناطقی که تابستان کوتاهی دارند بلافاصله پس ازحصول دمای متوسط 10 درجه سانتیگراد باید اقدام به کشت نمود، اما چنانچه تابستان منطقه کاشت گرم و طولانی باشد بهتر است کشت را زمانی آغاز کرد که حداقل دمای محیط روزانه 12 تا 14 درجه سانتیگراد باشد. دمای مناسب برای رشد و نمو لوبیا حدود 25 تا 30 درجه سانتیگراد است، در دمای بالاتر از 45 درجه سانتیگراد گیاه به بذر نمی نشیند، در دمای2 درجه سانتیگراد گیاه لوبیا برگ های سبز خود را از دست داده و زرد می شود. برای رشد و نمو کامل لوبیا 120 تا 130 روز بدون یخبندان به شرط آنکه دمای خاک کمتر از 10 درجه سانتیگراد نباشد، لازم است. لوبیا در گیلان در دو فصل بهار(اواسط اسفند تا اوایل فروردین) و پاییز(اواسط شهریور تا اوایل مهر) کشت می گردد، این گیاه در کشت دوم نیز مورد استفاده قرار می گیرد(کوچکی، 1386). pH مناسب برای لوبیا بین 5/5 تا 7 می باشد.
2-6- تاریخ کاشت
در یک اقلیم معتدل، انتخاب تاریخ کاشت به علت ضرورت حداکثر استفاده از منابع در یک فصل رشد کوتاه اهمیت دارد. بهار فرصت کوتاهی برای به حداکثر رسیدن محصول، گیاهان زراعی است. جهت افزایش عملکرد در واحد سطح که هدف اصلی زراعت است عواملی نظیر استفاده از ارقام اصلاح شده، تهیه و آماده سازی بستر بذر مطلوب، انتخاب تاریخ و روش کاشت مناسب، میزان بذر، تناوب زراعی و غیره مؤثر هستند(قنبری و طاهری مازندرانی، 1382). عوامل فوق موجب تغییرات در رشد و میزان عملکرد می گردند. شرایط محیطی و مدیریت زراعی بر رشد نمو گیاه اثر مثبت گذاشته و در نتیجه منجر به افزایش عملکرد می شود و یا تأثیر منفی برآن موجب کاهش عملکرد می گردد(لک و همکاران، 1388)
2-6-1- اثر تاریخ کاشت بر رشد لوبیا
تاریخ کاشت در محصول لوبیا بسیار حائز اهمیت بوده و باید طوری برنامه ریزی گردد که مراحل حساس رشد لوبیا به ویژه گلدهی با گرما و تنشهای خشکی تابستان مواجه نشود هدف از تعیین تاریخ کاشت یافتن زمان کاشت رقم یا گروهی از ارقام مشابه یک گیاه است و بهترین تاریخ کاشت منجر به حصول عملکرد بالاتری در مقایسه با سایر تاریخ های کاشت می گردد(مهرپویان و همکاران، 1389). اگرچه ارقام بسیاری از لوبیا در دامنه وسیعی از محیط ها دارای پتانسیل عملکرد بالایی هستند ولی قابلیت تولید عملکرد ناشی از سازگاری گیاه به شرایط موجود فصل رشد، درجه حرارت، فتوپریود و عملیات مدیریت گیاه زراعی بستگی دارد(محمد خانی و همکاران، 1384). تعیین زمان صحیح کاشت گیاهان زراعی تحت تأثیر عوامل اقلیمی مختلف از قبیل بارش، دما و طول روز قرار دارد و یکی از مهم ترین جنبه های مدیریتی لازم برای تولید گیاهان زراعی است. این اهمیت به دلیل شدت تأثیر عوامل روی ژنوتیپ های مختلف برای دستیابی به پتانسیل تولید می باشد. معمولا تاریخ کاشت با سایر مدیریت های زراعی اثر متقابل نشان می دهد(صالحی و همکاران، 1387). برای تولید عملکرد اقتصادی مطلوب در زراعت لوبیا، علاوه بر رشد سبزینه های مناسب در اوایل دوره رشد، توزیع و تخصیص مطلوب مواد فتوسنتزی در اندام زایشی در طول دوره رشد نیز مهم است. شاخص سطح برگ یکی از شاخص های مهم رشدی است. که می تواند بر قدرت فتوسنتز گیاه مؤثر باشد، شاخص سطح برگ در تعیین درصد تابش خورشیدی جذب شده به وسیله هر گیاه مهم است و بنابراین رشد گیاه و عملکرد نهایی ماده خشک را تحت تأثیر قرار می دهد. هر چه تاریخ کاشت بیشتر به تأخیر بیافتد از مقدار حداکثر شاخص سطح برگ کاسته شده و دوام سطح برگ کاهش می یابد(شفارودی و همکاران، 1392). با توجه به نگرانی های زیست محیطی موجود در خصوص کاربرد علف کش در گیاهان زراعی و همچنین حساسیت لوبیا به علف کش ها استفاده از راهکارهای زراعی جهت کم کردن اثرات علف های هرز بر گیاه ضروری به نظر می رسد. استفاده از تاریخ مناسب کاشت روشی برای کنترل زراعی کاهش رقابت علف های هرز و افزایش توان رقابتی گیاهان زراعی است(اورسنجی و همکاران، 1388). کاشت زود هنگام سبب افزایش رشد رویشی و برخورد گلدهی، گرده افشانی و اوایل دانه بندی با هوای گرم تیر و مرداد می شود. به طور کلی، کاشت بسیار زود محصولات گرما دوست ممکن است استقرار گیاهچه را به دلیل خنکی هوا و رطوبت زیاد خاک به مخاطره اندازد. کاشت دیر هنگام نیز معمولا محدودیت رشد رویشی و گلدهی زود هنگام گیاه همراه است، اما ممکن است طول دوران دانه بندی به دلیل برخورد با هوای خنک آخر فصل طولانی شده و یا برداشت آن به دلیل وقوع باران های پاییزی با مشکلاتی روبرو شود. همچنین تاریخ کاشت مناسب می تواند در مدیریت مبارزه با بیماریهای گیاهی استفاده شود. در تحقیقی تأخیر در کاشت باعث کاهش بیماری پوسیدگی زغالی لوبیا با عامل ماکروفومینا فیزیولینا15 شد و همچنین با کشت زود هنگام لوبیا نتیجه گرفته شد که بیماری لکه برگی در اثر قارچ آلترنریا آلترنت16 افزایش می یابد(لک و همکاران، 1388).
2-6-2- اثر تاریخ کاشت بر عملکرد غلاف لوبیا
تصور آن است که انواع گوناگون لوبیای زراعی از نظر سازگاری به دمای زیاد متفاوتند. از این رو ممکن است واکنش آنها به تأخیر در کاشت متفاوت باشد. تأخیر کاشت بهاره لوبیا غالباً با افزایش دما طی دوران رشد رویشی و زایشی گیاه، و در نتیجه با تسریع نمو همراه می باشد. تسریع نمو موجب کاهش فرصت برای رشد ساقه اصلی، تولید ساقه های فرعی و سطح فتوسنتز کننده می گردد؛ هم چنین موجب کوتاهی ساقه اصلی از طریق تشکیل شمار کمتری گره، و در نتیجه پیدایش مکان کمتر برای تشکیل غلاف می شود، و شمار غلاف در ساقه اصلی را کاهش می دهد(خواجه پور و باقریان نایینی، 1380). در تاریخ کاشت زود، در اثر طولانی بودن دوره رشد رویشی، شاخه های فرعی بیشتری در هر بوته تولید شده و در اثر طولانی بودن دوره رشد زایشی تعداد غلاف در بوته افزایش می یابد که با کوتاهتر شدن طول دوره رشد در اثر تأخیر در کاشت، تعداد شاخه های فرعی نیز کاهش یافته و در نهایت به کاهش تعداد غلاف در بوته منجر می گردد. در کاشت های دیرهنگام که طول دوره رشد گیاه کوتاه می باشد می توان با استفاده از جمعیت گیاهی بیشتر، کاهش تعداد غلاف در متر مربع را که ناشی از کاهش رشد گیاه و کاهش تعداد غلاف در بوته است جبران نمود(گلچین و همکاران، 1387؛ شفارودی و همکاران، 1391). در آزمایش انجام شده روی لوبیا، اثر تاریخ کاشت روی تعداد غلاف در بوته معنی دار بوده است در واقع بیشترین تعداد غلاف در بوته در تاریخ های کاشت زود حاصل می شود(قنبری و طاهری مازندرانی، 1382؛ ثابتی و همکاران، 1392). با تأخیر در کاشت، طول دوره رسیدن به گلدهی کاهش یافته و شرایط نامساعد(افزایش دما) در طی این دوره باعث ریزش گلها می شود که در نهایت مراحل نمو کوتاه شده و زمان رسیدگی تسریع می شود، در نتیجه با محدودیت زمان تولید مواد فتوسنتزی، میزان ریزش غلاف افزایش می یابد(کوچکی و بنایان اول، 1373؛ محلوجی و همکاران، 1379).
2-6-3- اثر تاریخ کاشت بر عملکرد دانه لوبیا
عملکرد گیاه نتیجه تخصیص مواد فتوسنتزی به اندام های اقتصادی گیاه می باشد که از طریق روابط متعادل بین مخزن حاصل می شود یا به عبارت دیگر موازنه صحیح بین منبع و مخزن عامل ذستیابی به عملکرد های مطلوب است. در واقع عملکرد گیاه زراعی بخش اقتصادی گیاه است که به منظور مصرف انسان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه با موضوععقد جعاله، عقد اجاره، کارشناسان
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید