منابع تأمین مالی بانکها درایران

بانک‌ها نیز همانند سایر شرکت‌ها، منابع مالی خود را از دو طریق عمده حقوق صاحبان سهام و بدهی‌ها تأمین می‌کنند. به عبارت دیگر معادله اساسی حسابداری (دارایی = حقوق صاحبان سهام + بدهی) در شرکت‌های بانکی نیز مصداق دارد.

1.1.1.    حقوق صاحبان سهام

سرمایه

سرمایه شامل وجوهی است که درآغاز تأسیس بانک بوسیله سهامداران فراهم شده است. سرمایه دارای بیشترین هزینه و کمترین میزان ریسک برای بانک می باشد. سهامداران آخرین افرادی هستند که سهم منفعت خود را از بانک می برند.

سودانباشته

این قلم نشاندهنده سودی است که بانک از محل عملیات و یا از سایر درآمدهایش کسب نموده و متعلق به سهامداران می باشد که بین آنها توزیع نشده است. میزان هزینه و ریسک این نوع تأمین مالی به اندازه سرمایه می‌باشد (حسینی، 1375: 53).

1.1.2.    بدهی ها

سپرده ها

درقانون عملیات بانکی بدون ربا، در زمینه تجهیز منابع پولی (بانک) درماده سه گفته شده است که بانکها می توانند به قبول سپرده (بطور اعم) مبادرت نمایند و سپرده ها نیز بر دو گونه است: سپرده‌های قرض الحسنه و سپرده‌های سرمایه گذاری مدت دار. درضمن سپرده های قرض الحسنه را به دو قسمت جاری و پس انداز تقسیم نموده است.

سپرده قرض الحسنه جاری

این سپرده بوسیله افرادی که می توانند از خدمات چک استفاده کنند، تشکیل می شود و قسمت نسبت زیادی از سپرده های بانکها را تشکیل می دهد. به این نوع سپرده هیچگونه سودی تعلق نمی گیرد، بلکه بانک در مقابل استفاده از این سپرده ها، به صاحبان سپرده ها خدمات بانکی از قبیل صدور دسته چک و خدمات مربوط به وصول و پرداخت چکها و… ارائه می نماید.

سپرده قرض الحسنه پس انداز

این سپرده، یک سپرده دیداری بوده و بانک بعنوان امین از سپرده نگهداری می نماید. بانک برای این نوع سپرده ها علاوه بر ارائه خدمات، جوایزی نیز اهداء می نماید.

سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت

دراین نوع سپرده ها، سپرده گذار به بانک حق وکالت یا توکیل میدهد تا سپرده وی را طبق قانون عملیات بانکی بدون ربا در قالب عقود مختلف بصورت مشاع بکار گرفته و منافع حاصله را طبق مقررات و آیین نامه مربوط باداشتن حق مصالحه بین بانک و سپرده گذار به تناسب مبلغ و مدت پس از کسر حق الوکاله پرداخت نماید و چنانچه مشتری حق تمدید را به بانک داده باشد، تمدید با ضرایب یکی خواهد بود. این سپرده شامل سپرده سرمایه‌گذاری کوتاه مدت عادی و ویژه می باشد. جهت تشویق سپرده گذاران و جذب مشتریان طبق مصوبه شورای پول و اعتبار می توان حساب سپرده کوتاه مدت بانرخ 2% بیشتراز سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت افتتاح نمود. مبلغ این سپرده ها در طول مدت دوره سپرده گذاری ثابت بوده و قابل تغییر نمی باشد. مدت سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه شش ماه از تاریخ صدور بوده ودر سررسید در صورت عدم دریافت دستور کتبی از سوی سپرده گذار نیز برای دوره های بعدی شش ماه قابل تمدید می‌باشد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مدیریت و بازاریابی خدمات

سپرده گذاری خاص برای دریافت تسهیلات

بانکها باتوجه به مجوز بانک مرکزی به منظور نگهداری سپرده متقاضیان استفاده از تسهیلات مسکن،اقدام به افتتاح حساب تحت عنوان سپرده خرید مسکن مینمایند.متقاضیان میبایستی برای دوره های معین، مبالغ مشخصی را نزدبانک بسپارند تابتوانند از تسهیلات خرید مسکن استفاده کنند.بانک به متقاضیان مربوطه درصورت انصراف ازدریافت تسهیلات مسکن، سودی معادل سود سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت پرداخت مینماید. این نحوه سپرده گذاری برای سایر انواع تسهیلات نیز قابل تعمیم است و عمدتاً در مواردی رخ می دهد که بازار مالی با اضافه تقاضا برای وجوه روبرو باشد و منابع بانک تکافوی متقاضیان تسهیلات را نمی نماید.

سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت

شامل سپرده هایی است که بانک بعنوان وکیل از جانب سپرده گذاران به سرمایه گذاران وام اعطاء می‌نماید وسود حاصل رابین خود و سپرده گذار تقسیم می نماید. این نوع سپرده ها معمولا 1ساله تا 5 ساله می باشند و بانک برای هردسته از آنها بطور علی الحساب سود خاصی را پرداخت می نماید. سپرده گذار در مدت قرارداد حق برداشت از حساب راندارد (بهمند و بهمنی، 1379: 89-88).

وام از بانک مرکزی

شامل وجوهی است که بانک مرکزی درجهت انجام اهداف خاص و یا پرداخت تسهیلات خاصی (تسهیلات تکلیفی و یا وجوه اداره شده ) دراختیار بانک خاصی ( مخصوصاً بانکهای تخصصی ) قرار میدهد.

استقراض ازسیستم بانکی

بانکها در جهت رسیدن به اهداف خود و نیز دستیابی به سود آوری بیشتر، اقدام به استقراض از سایر بانکها می کنند، تا بتوانند از منابع ارزان قیمت در جهت افزایش سودآوری خود استفاده نمایند.

وجوه اداره شده

وجوهی است که از طرف سازمانها یا موسسات برای مصارف مشخصی با شرایط معین دراختیار بانک گذاشته میشود.

استقراض از محل صندوق ذخیره ارزی

بانکهاو سایر ارگانها در جهت رسیدن به اهداف خود و نیز دستیابی به سودآوری اقدام به استقراض از صندوق ذخیره ارزی می کنند. تا بتوانند از منابع ارزان قیمت در جهت افزایش سود آوری خود استفاده نمایند

براساس مقررات مصوب « صندوق ذخیره ارزی» بانکها می توانند از محل این صندوق تسهیلات ارزی بازپرداخت ارزی به مشتریان و متقاضیان وامهای ارزی پرداخت نمایند.

بروات پرداختنی

شامل برواتی است که بانک باید از وجوه خود بپردازد.

بروات وصولی

برواتی است که بانک از مشتریان گرفته وقبول نموده آنها را وصول می کند.

بروات قبولی و پذیره نویسی شده

برواتی که بانک به نفع مشتریان پشت نویسی می نماید تا مبالغ مندرج در بروات را درسررسید پرداخت نماید (حسینی، 1375: 65).